Als een aandeelhouder zijn aandelen wil verkopen, hangt het antwoord op de vraag of dat zomaar mag sterk af van de statuten van de vennootschap en eventuele afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst. In de meeste besloten vennootschappen (BV’s) gelden beperkingen die bepalen aan wie, wanneer en tegen welke prijs aandelen mogen worden overgedragen. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over het verkopen en overdragen van aandelen in een BV.
Mag een aandeelhouder zijn aandelen altijd vrij verkopen?
Nee, een aandeelhouder in een BV mag zijn aandelen niet altijd vrij verkopen. Anders dan bij een naamloze vennootschap (NV) kennen BV’s vrijwel altijd een blokkeringsregeling in de statuten. Die regeling beperkt de vrije overdraagbaarheid van aandelen en beschermt de overige aandeelhouders tegen ongewenste nieuwe aandeelhouders.
Zolang er geen blokkeringsregeling is opgenomen in de statuten, geldt in principe contractsvrijheid: de aandeelhouder kan zijn aandelen in beginsel aan wie hij wil overdragen. In de praktijk is dit bij BV’s echter zeldzaam. Naast de statuten kunnen ook afspraken in een aandeelhoudersovereenkomst de overdracht beperken, bijvoorbeeld via een lock-upperiode of een voorkeursrecht voor de andere aandeelhouders.
Wat is een blokkeringsregeling en hoe werkt die?
Een blokkeringsregeling is een statutaire bepaling die de overdracht van aandelen in een BV aan beperkingen onderwerpt. De regeling zorgt ervoor dat een aandeelhouder niet zomaar zijn aandelen aan een derde kan verkopen zonder toestemming van de overige aandeelhouders of het bestuur. Er zijn twee hoofdvormen: de aanbiedingsregeling en de goedkeuringsregeling.
Aanbiedingsregeling
Bij een aanbiedingsregeling moet de verkopende aandeelhouder zijn aandelen eerst aanbieden aan de medeaandeelhouders, voordat hij ze aan een buitenstaander mag verkopen. De overige aandeelhouders hebben dan het recht om de aandelen tegen een vastgestelde prijs over te nemen. Pas als zij dat recht niet uitoefenen, mag de verkoper zijn aandelen aan een derde overdragen.
Goedkeuringsregeling
Bij een goedkeuringsregeling heeft de aandeelhouder toestemming nodig van een bepaald orgaan binnen de vennootschap, doorgaans de algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) of het bestuur. Wordt die toestemming geweigerd, dan moet de vennootschap of moeten de overige aandeelhouders in de meeste gevallen wel een koper aandragen die bereid is de aandelen tegen een redelijke prijs over te nemen.
Hoe wordt de prijs van de aandelen bepaald?
De prijs van aandelen bij een aandelenverkoop in een BV wordt bepaald op basis van de waarde van de onderneming, tenzij de statuten of de aandeelhoudersovereenkomst een andere methode voorschrijven. In de praktijk zijn de meest gebruikte waarderingsmethoden de discounted cashflow-methode (DCF), de intrinsieke waardebepaling en de EBITDA-multiple.
Als partijen het niet eens worden over de prijs, schrijven statuten vaak voor dat een onafhankelijke deskundige de waarde vaststelt. Dit kan een registeraccountant of een andere financieel expert zijn. De uitkomst van zo’n taxatie is in veel gevallen bindend voor alle partijen. Het is verstandig om vooraf in de aandeelhoudersovereenkomst of statuten vast te leggen welke methode van toepassing is en wie de deskundige aanwijst, zodat discussies achteraf worden voorkomen.
Wat zijn de fiscale gevolgen van het verkopen van aandelen?
De fiscale gevolgen van het verkopen van aandelen hangen af van de situatie van de verkoper: is hij een natuurlijk persoon of een rechtspersoon? Voor een aandeelhouder die zijn aandelen privé houdt en een belang van 5% of meer bezit, valt de verkoopwinst in box 2 van de inkomstenbelasting. Voor rechtspersonen kan de deelnemingsvrijstelling van toepassing zijn.
Afhankelijk van de specifieke situatie kunnen de fiscale gevolgen aanzienlijk verschillen. Zo is het tarief voor het aanmerkelijk belang in box 2 de afgelopen jaren meerdere keren gewijzigd. Omdat fiscale regelgeving complex is en regelmatig verandert, is het raadzaam om bij een aandelenverkoop altijd een belastingadviseur te raadplegen naast een juridisch adviseur. Dit artikel biedt uitsluitend algemene informatie en geen fiscaal advies voor uw specifieke situatie.
Wat als medeaandeelhouders de verkoop blokkeren of weigeren mee te werken?
Als medeaandeelhouders de verkoop blokkeren of weigeren mee te werken, zijn er verschillende juridische wegen om toch tot een oplossing te komen. Afhankelijk van de oorzaak van het conflict kan een aandeelhouder een beroep doen op de uitkoopprocedure, de geschillenregeling of een enquêteprocedure bij de Ondernemingskamer.
De geschillenregeling in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek biedt aandeelhouders in een BV de mogelijkheid om een medeaandeelhouder die het functioneren van de vennootschap schaadt, te dwingen zijn aandelen over te dragen. Omgekeerd kan een aandeelhouder die zelf wordt benadeeld, vorderen dat de overige aandeelhouders zijn aandelen overnemen. De Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam speelt een belangrijke rol bij ernstige conflicten: zij kan een enquête instellen naar het beleid van de vennootschap en voorzieningen treffen, zoals de schorsing van een bestuurder of de benoeming van een tijdelijk bestuurder.
In de praktijk zijn aandeelhoudersgeschillen vaak complex en tijdrovend. Vroegtijdig juridisch advies inwinnen kan helpen om de mogelijkheden te verkennen en verdere escalatie te voorkomen.
Welke stappen zijn nodig om aandelen rechtsgeldig over te dragen?
Om aandelen in een BV rechtsgeldig over te dragen, zijn een aantal stappen verplicht. De overdracht van aandelen in een BV vereist altijd een notariële akte; zonder die akte is de overdracht nietig. Daarnaast moeten eventuele blokkeringsregelingen zijn nageleefd voordat de akte wordt gepasseerd.
- Controleer de statuten en aandeelhoudersovereenkomst op blokkeringsregelingen, voorkeursrechten of goedkeuringsvereisten.
- Volg de vereiste procedure, zoals het aanbieden van de aandelen aan medeaandeelhouders of het vragen van goedkeuring aan de AVA of het bestuur.
- Stel een koopovereenkomst op waarin de prijs, garanties en overige afspraken worden vastgelegd.
- Laat een notariële akte van levering opstellen door een notaris; zonder deze akte is de overdracht niet geldig.
- Schrijf de overdracht in het aandeelhoudersregister van de vennootschap in, zodat de nieuwe aandeelhouder zijn rechten kan uitoefenen.
Afhankelijk van de specifieke situatie kunnen aanvullende stappen nodig zijn, bijvoorbeeld als er sprake is van een holdingstructuur, pandrechten op aandelen of bijzondere statutaire bepalingen. Een advocaat gespecialiseerd in ondernemingsrecht kan helpen om dit proces correct te doorlopen.
Hoe wij je helpen bij het verkopen van aandelen
Het verkopen van aandelen in een BV raakt aan meerdere juridische en soms fiscale vraagstukken tegelijk. Bij Oomen & Sweep Advocaten begeleiden wij aandeelhouders en ondernemers door dit proces, van de eerste oriëntatie tot de notariële overdracht. Concreet helpen wij je met:
- Het beoordelen en opstellen van statuten en aandeelhoudersovereenkomsten, inclusief blokkeringsregelingen en voorkeursrechten;
- Advisering over de juiste procedure bij een voorgenomen aandelenverkoop, ook als medeaandeelhouders bezwaar maken;
- Juridische begeleiding bij aandeelhoudersgeschillen, inclusief procedures bij de Ondernemingskamer;
- Ondersteuning bij fusies, overnames en herstructureringen waarbij aandelenoverdracht een rol speelt.
Wil je weten wat jouw mogelijkheden zijn bij het verkopen van aandelen? Neem contact op met ons team voor een eerste gesprek.
Deze informatie is algemeen van aard en vormt geen juridisch advies voor jouw specifieke situatie; raadpleeg hiervoor een advocaat van Oomen & Sweep Advocaten.